Draagt strenge aanpak ethyleenoxide bij aan voedselverspilling?

De drempelwaarde voor residuen is door Europa vastgesteld op 0,05 mg/kg voor sesam.
De drempelwaarde voor residuen is door Europa vastgesteld op 0,05 mg/kg voor sesam. - Foto: Susana Martins

De melding van het te hoge gehalte werd voor het eerst uitgestuurd door het FAVV naar andere Europese lidstaten na analyses op loten sesamzaad die werden ingevoerd vanuit India. Daaruit bleek dat het maximumresidugehalte voor ethyleenoxide werd overschreden. Wij spraken met Hélène Bonte, woordvoerder van het FAVV.

Zeer lage detectiegrens

“De problematiek doet zich voor in verschillende Europese lidstaten”, legt Bonte uit. “Ondertussen zijn de analyses uitgebreid en werden naast sesamproducten ook andere producten, specerijen en producten met verontreinigd johannesbroodpitmeel teruggeroepen. Ethyleenoxide (ETO) is in Europa verboden. Europa neemt het meest conservatieve standpunt in wat maximumwaarden voor residuen (MRL) betreft. De drempelwaarde is vastgesteld op 0,05 mg/kg voor sesam. Dat is over het algemeen de detectiegrens die wordt vastgesteld voor niet-toegelaten gewasbeschermingsmiddelen.”

Wat zijn de gevaren van ethyleenoxide?

HB: “Ethyleenoxide is een gasvormig desinfectiemiddel, dat in een aantal derde landen wordt gebruikt om salmonella en schimmel te voorkomen. Er is een algemene risico-evaluatie opgemaakt om na te gaan of er een risico voor de gezondheid is wanneer de consument levensmiddelen consumeert die niet-conforme sesamzaden, specerijen en producten bevatten. Experten kwamen tot de conclusie dat er een potentieel chronisch risico is. Dat wil zeggen dat er op lange termijn een risico voor de gezondheid kan zijn wanneer consumenten de niet-conforme producten jarenlang op regelmatige basis en in grote hoeveelheden consumeren.”

Ethyleenoxide zit dus niet enkel in de sesamzaden uit India?

Het FAVV, voedingsbedrijven en andere Europese lidstaten voeren niet enkel analyses uit op sesamzaden en producten die sesamzaad bevatten, maar ook op andere producten waarbij er een vermoeden is dat ethyleenoxide kan zijn gebruikt. Het aantal controles neemt toe en vervolgens dook ethyleenoxide ook elders op, zoals in johannesbroodpitmeel, dat onder andere wordt gebruikt in ijs, sauzen, vinaigrettes… Producten met een te hoge residulimiet voor ethyleenoxide mogen in Europa niet worden verkocht aan de consument. Aangezien het gaat om kruiden, specerijen, grondstoffen… die doorgaans in kleine hoeveelheden worden gebruikt, gaat het uiteindelijk om een breed scala van eindproducten. Sinds de recente Europese aanvraag van een geharmoniseerde Europese aanpak vindt de detectie van ETO plaats op het niveau van de grondstoffen en worden alle eindproducten die zijn gemaakt van het verontreinigd lot teruggeroepen van de consumenten, ongeacht het ETO-gehalte in het eindproduct.

Dat kan dus zeggen dat in sommige gevallen ook de eindproducten waarin na verwerking geen ETO-gehalte meer terug te vinden is, uit de rekken worden gehaald en vernietigd. Is Europa dan niet te streng, waardoor er enorme voedselverspilling plaatsvindt?

Het FAVV volgt systematisch de beslissingen van de EU, omdat ook wij het voordeel inzien van één geharmoniseerd beleid: zo wordt de consument overal op dezelfde manier beschermd. België heeft, net zoals Denemarken, naar aanleiding van die beslissing wel gevraagd naar een kritisch debat. Wij hebben onze bezorgdheden over het systematisch terugroepen van alle levensmiddelen die zijn geproduceerd met een grondstof boven de wettelijk vastgestelde MRL geuit aan de Europese Commissie. De nultolerantiebenadering voor ethyleenoxide strookt volgens ons niet met de Europese verordeningen inzake de follow-up van mogelijk besmette levensmiddelen en diervoeders. Volgens ons is de aanpak ook in strijd met de inspanningen op het gebied van duurzaamheid, het terugdringen van voedselverspilling en voedselverlies overeenkomstig de ‘Farm to Fork’-strategie en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling.

Zijn er meer controles gekomen op ethyleenoxide na de vaststellingen van 2020?

Sinds september 2020, wanneer het alert door België werd gelanceerd, zijn de acties op Belgisch en Europees niveau verveelvoudigd om ervoor te zorgen dat de producten die op de markt worden gebracht aan de normen voldoen. Ten eerste besliste de Europese Commissie dat sesamzaden die worden ingevoerd vanuit India vanaf 26 oktober 2020 verplicht vergezeld moeten zijn van een officieel certificaat en een analysecertificaat waarop wordt gegarandeerd dat de sesamzaden conform zijn aan de Europese normen. Bovenop die verplichte certificering hebben alle Europese lidstaten de controlefrequentie in de grenscontroleposten opgevoerd. Ten tweede hebben we bedrijven die vaak met producten werken die afkomstig zijn uit landen waar het gebruik van ethyleenoxide is toegestaan, aangeraden om analyses op deze stof uit te voeren. Bedrijven zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk om veilige producten op de markt te brengen en hebben er dus alle baat bij om deze analyses uit te voeren. Het FAVV heeft ten slotte ook de analyses op ethyleenoxide opgenomen in zijn controleprogramma van 2021. De analyses gebeuren niet alleen op sesamzaad en producten met sesamzaad, maar ook op andere producten en dit in verschillende sectoren van de voedselketen.

Zullen er nog veel producten uit de winkelrekken worden gehaald?

We sluiten niet uit dat nog andere producten worden teruggeroepen, aangezien de traceerbaarheid voor elk niet-conform lot in kaart moet worden gebracht en dat dat nu eenmaal tijd vergt. De FAVV publiceert terugroepacties van de bedrijven op de website en op sociale media, en dit om zo veel mogelijk consumenten te kunnen bereiken.

Ook de pers wordt op de hoogte gebracht, bedrijven die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van een recall moeten hun bericht ook via Belga uitsturen. We wijzen er wel graag op dat het niveau van voedselveiligheid in België over het algemeen hoog blijft, met een conformiteitspercentage van 97,7% op het totale aantal door het FAVV bemonsterde producten. Dat zijn er tussen de 200 en 300 per dag.”

Sanne Nuyts

Meest recent

Meest recent